Năm ngoái là năm có nguồn vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu mạnh thứ ba trong lịch sử, chỉ đứng sau đỉnh cao của năm 2021 và 2022. Đó cũng là một năm mạnh mẽ bất ngờ đối với các thương vụ IPO (chào bán lần đầu ra công chúng) và sự gia tăng số lượng các thương vụ mua bán & sáp nhập (M&A) startup.

Tất cả những điều đó tạo tiền đề cho những gì mà các chuyên gia trong ngành kỳ vọng sẽ là một năm sôi động khác đối với hoạt động đầu tư khởi nghiệp, mua lại và niêm yết trên thị trường đại chúng. Đồng thời, cũng có mối lo ngại ngày càng tăng về sự tập trung vốn, khi dòng tiền đầu tư mạo hiểm đổ dồn vào một nhóm nhỏ các công ty, phần lớn có trụ sở tại Vùng Vịnh San Francisco.

Dưới đây là cái nhìn chi tiết hơn về 6 xu hướng chúng tôi dự đoán sẽ diễn ra vào năm 2026.

1. Sự thể hiện mạnh mẽ từ thị trường IPO

Mặc dù "cửa sổ IPO" không mở suốt cả năm, nhưng năm 2025 đã trở thành một năm mạnh mẽ bất ngờ cho các đợt chào bán mới. Ít nhất 23 công ty có trụ sở tại Hoa Kỳ đã niêm yết với giá trị trên 1 tỷ USD trong năm 2025, so với con số 9 công ty vào năm 2024. Tổng định giá tại mức giá IPO cho các danh sách tỷ đô này đạt ít nhất 125 tỷ USD — tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Năm nay, các chuyên gia kỳ vọng đà tăng trưởng đó sẽ tiếp tục. Trong thị trường này, "một công ty có lợi nhuận — đặc biệt là công ty hoạt động trong lĩnh vực AI hoặc có câu chuyện hay về việc AI sẽ là động lực thúc đẩy kinh doanh của họ — là những ứng cử viên sáng giá cho IPO năm 2026," Aman Singh, một đối tác tại Fenwick & West, nhận định.

Trong số các công ty được theo dõi sát sao cho các đợt chào bán tiềm năng năm nay có các kỳ lân fintech như Plaid và Revolut, cùng các công ty AI đình đám bao gồm OpenAI, Databricks và Cohere.

Tuy nhiên, vẫn cần lưu ý rằng thị trường IPO luôn biến động nhanh chóng. Trong khi một đợt chào bán mới từ một công ty nổi tiếng như SpaceX hay OpenAI sẽ giúp giữ cho "cửa sổ" này mở rộng, thì các đợt IPO nhàm chán từ các startup SaaS doanh nghiệp thông thường có lẽ sẽ không đủ để thúc đẩy một đợt bùng nổ IPO mới.

2. Hoạt động M&A diễn ra dồn dập

Các vụ mua lại startup cũng được dự kiến sẽ trở nên phổ biến hơn trong năm nay, đặc biệt nếu thị trường IPO tăng tốc.

Anuj Bahal từ KPMG US cho biết: "Một thị trường IPO khỏe mạnh có xu hướng làm tăng hoạt động M&A thay vì giảm đi. Nhiều công ty theo đuổi 'chiến lược song hành' (dual-track strategies), vừa chuẩn bị cho IPO vừa tìm hiểu về M&A, điều này mang lại cho họ sự linh hoạt và lợi thế đàm phán lớn hơn."

Năm ngoái, có khoảng 2.300 thương vụ M&A cho các startup được đầu tư mạo hiểm. Các chuyên gia dự đoán hoạt động này sẽ tiếp tục ổn định vào năm 2026, một phần do các công ty lớn thực hiện các thương vụ chiến lược để thâu tóm nhân tài startup, và các startup được tài trợ lần cuối trong đợt bùng nổ 5 năm trước đang tìm kiếm cơ hội thoái vốn (exit).

Lukas Hoebarth từ EY-Parthenon nhận định: "Một mặt, các tập đoàn lớn đang thâu tóm các startup giai đoạn Seed/Series A vì nhân tài và công nghệ — chúng ta có thể gọi đó là xu hướng 'thâu tóm nhân tài AI' (AI acqui-hire). Mặt khác, một nhóm các kỳ lân từ 3 đến 6 năm tuổi bị đình trệ kế hoạch IPO cuối cùng cũng đang phải bán mình."

3. Nguồn vốn mạnh mẽ, đặc biệt cho các lĩnh vực sau

Bốn nhà đầu tư được phỏng vấn đều đồng tình rằng họ mong đợi một đợt tăng vốn đầu tư mạo hiểm khác trong năm nay, với dự đoán tăng từ 10% đến 25% so với cùng kỳ năm trước.

Các nhà đầu tư này kỳ vọng nguồn vốn năm 2026 sẽ tiếp tục tập trung vào các công ty liên quan đến AI và các lĩnh vực lân cận như robot và công nghệ quốc phòng, thay vì các lĩnh vực như công nghệ khí hậu, tiền điện tử (crypto) hay "AI theo chiều dọc" (vertical AI) thiếu sự khác biệt rõ rệt.

George Mathew, giám đốc điều hành tại Insight Partners chia sẻ: "Năm ngoái đã chứng minh rằng rất khó để tồn tại nếu chỉ là một công ty 'vỏ bọc AI' (AI wrapper company - các công ty chỉ xây dựng giao diện trên nền các mô hình AI có sẵn)."

Nhiều nhà đầu tư cũng cho biết họ kỳ vọng vốn sẽ tập trung vào hai đầu của phổ khởi nghiệp: các vòng gọi vốn tăng trưởng lớn cho các công ty đã có vị thế để duy trì dẫn đầu thị trường, và các thương vụ Seed/giai đoạn đầu lớn hơn cho các startup tiềm năng có khả năng đột phá.

4. Sự tập trung vốn và nỗi lo bong bóng AI dâng cao

Nguồn vốn đầu tư mạo hiểm năm ngoái đã đổ dồn một cách không cân xứng vào một nhóm công ty chọn lọc. OpenAI, Scale AI, Anthropic, Project Prometheus và xAI, mỗi công ty đều huy động được hơn 5 tỷ USD trong năm 2025. Tổng cộng, 5 công ty này đã huy động được 84 tỷ USD, chiếm 20% tổng vốn đầu tư mạo hiểm năm ngoái — một con số chưa từng có.

Năm ngoái cũng được định nghĩa bởi các kỷ lục startup mới: vòng gọi vốn tư nhân lớn nhất mọi thời đại (40 tỷ USD cho OpenAI), định giá tư nhân lớn nhất từng được ghi nhận (SpaceX đạt 800 tỷ USD), và thương vụ mua lại startup được đầu tư mạo hiểm lớn nhất (Google mua lại Wiz với giá 32 tỷ USD).

Điều đó cho thấy: Các nhà đầu tư đã đặt cược lớn hơn, táo bạo hơn và rủi ro hơn vào một nhóm nhỏ các công ty. Sự tập trung vốn đó — cùng với bản chất vòng tròn của các thỏa thuận giữa các công ty như OpenAI, Nvidia và Oracle — đã làm dấy lên những lo ngại về một bong bóng AI có thể gây ra hậu quả sâu rộng cho cả các công ty công nghệ tư nhân lẫn đại chúng, và nền kinh tế toàn cầu nói chung.

5. Cắt giảm nhân sự công nghệ nhiều hơn do AI

AI cũng đã thúc đẩy làn sóng sa thải hàng loạt. Năm ngoái, chúng ta đã thấy việc cắt giảm việc làm tại các công ty bao gồm Salesforce, Microsoft và Amazon được đổ lỗi ít nhất một phần là do trí tuệ nhân tạo.

CEO Salesforce, Marc Benioff, cho biết vào mùa thu năm ngoái: "Tôi đã giảm từ 9.000 nhân sự xuống còn khoảng 5.000, vì tôi cần ít người hơn", giải thích cho quyết định cắt giảm nhân sự dịch vụ khách hàng của công ty.

Tổng cộng, khoảng 55.000 vụ sa thải tại Hoa Kỳ trong năm 2025 đã trích dẫn AI là một yếu tố, theo công ty nhân sự Challenger, Gray & Christmas.

Thật không may, chúng tôi dự đoán sẽ thấy nhiều nhà tuyển dụng công nghệ thực hiện các động thái tương tự trong năm nay khi các công ty tập trung vào việc cắt giảm chi phí và thay thế một phần nhân sự bằng các giải pháp thay thế AI rẻ hơn.

6. Sự phục hồi của Fintech

Một trong những lĩnh vực startup trải qua sự phục hồi đặc biệt mạnh mẽ vào năm ngoái là Fintech (công nghệ tài chính), với nguồn vốn đổ vào lĩnh vực này tăng 27% so với cùng kỳ năm trước, đạt 51,8 tỷ USD. Các nhà đầu tư trong lĩnh vực này cũng rất lạc quan về năm 2026.

Các quỹ đầu tư mạo hiểm Fintech cho biết họ kỳ vọng tăng trưởng vốn năm 2026 sẽ tiếp tục tập trung vào các công ty giai đoạn tiền IPO (pre-IPO), hoạt động M&A sẽ tăng lên, và đầu tư mạnh mẽ vào các startup gia tăng giá trị cho các sản phẩm fintech của họ bằng AI.

Phó chủ tịch Norwest, Jordan Leites, cho biết ông kỳ vọng stablecoin (đồng tiền ổn định), thanh toán qua tác nhân (agentic payments) và các công cụ "AI-native" (thuần AI) sẽ là những lĩnh vực đầu tư fintech đặc biệt mạnh mẽ trong năm nay.

REVOLAND – CÔNG NGHỆ NÂNG TẦM ĐẤT VIỆT

Hotline: (096) 807-0478

Email: revolandcom@gmail.com

Website: https://www.revoland.vn/

Địa chỉ: Số 40 Đường D2A, The Manhattan Vinhomes Grand Park, Phường Long Bình, Thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh.