Viễn cảnh bị trí tuệ nhân tạo thay thế đang khiến nhóm lao động thu nhập cao thêm bất an và có xu hướng bám trụ công việc lâu hơn, theo hàng loạt khảo sát gần đây.

Một chỉ báo được theo dõi sát sao là Khảo sát Người tiêu dùng của University of Michigan cho thấy niềm tin vào thị trường lao động của nhóm thu nhập cao đã rơi về vùng thấp kỷ lục kể từ cuối thập niên 1970. Tương tự, khảo sát người tiêu dùng hằng tháng của Federal Reserve Bank of New York cũng ghi nhận mức độ lo lắng về thất nghiệp đang ở quanh đỉnh lịch sử.

Trong khi đó, công ty xử lý bảng lương ADP cho biết tỷ lệ nhảy việc ở các ngành nghề văn phòng truyền thống đang ở mức thấp kỷ lục.

Nguyên nhân của xu hướng này? “Chúng tôi cho rằng một phần đến từ ‘nỗi sợ AI’, vì các công việc văn phòng có thể chịu rủi ro lớn hơn, dù vẫn để ngỏ những lời giải thích khác,” Arend Kapteyn, kinh tế trưởng của UBS, nhận định trong một báo cáo.

Sự trỗi dậy của AI đang đồng thời khơi dậy cả hứng khởi lẫn lo ngại trong giới đầu tư, doanh nghiệp và người lao động. Các nhà hoạch định chính sách cũng đang cố gắng đánh giá tác động của công nghệ mới này và cách nó sẽ hòa vào nền kinh tế.

“Trong suốt cuộc đời mình, tôi chưa từng chứng kiến một cuộc cách mạng công nghệ nào như thế này — dù tôi đã trải qua thời kỳ khởi đầu của ngành hàng không vũ trụ, sự ra đời của máy tính cá nhân, bùng nổ internet và rồi điện thoại thông minh,” Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Christopher Waller phát biểu hôm thứ Ba. “Doanh nghiệp, hộ gia đình và mọi cơ quan chính phủ đều đang tìm cách tích hợp nó vào cách họ vận hành.”

Ở thời điểm hiện tại, AI dường như đang tạo ra tâm lý thận trọng nhiều hơn là hưng phấn.

Trong năm qua, khảo sát của Đại học Michigan ghi nhận sự suy giảm chung về tâm lý đối với thị trường lao động. Tuy nhiên, mức giảm mạnh nhất lại xuất hiện ở nhóm một phần ba thu nhập cao nhất. Chỉ số tâm lý của nhóm này — phản ánh kỳ vọng tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng — đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ khi cuộc khủng hoảng tài chính kết thúc năm 2009. Tâm lý của nhóm thu nhập thấp cũng suy giảm, nhưng thực tế vẫn cao hơn nhóm đầu bảng.

Tương tự, Khảo sát Kỳ vọng Người tiêu dùng hằng tháng của Fed New York cho thấy kỳ vọng tìm được việc làm trong vòng ba tháng nếu mất việc hiện nay đang ở mức thấp gần nhất kể từ giữa năm 2013.

Dữ liệu chi tiết của ADP về thị trường lao động tư nhân cũng cho thấy các lĩnh vực như tài chính, dịch vụ thông tin và dịch vụ kinh doanh đang ghi nhận tỷ lệ nghỉ việc giảm mạnh. Riêng trong tháng Một, tỷ lệ nghỉ việc ở nhóm dịch vụ chuyên môn và kinh doanh xuống mức thấp nhất từng được ADP ghi nhận.

“Cơ chế kéo – đẩy thông thường giữa tăng trưởng việc làm và tăng lương — tức số lượng và giá cả — từng giúp thị trường lao động vận động năng động, nay đã suy yếu, nhường chỗ cho một thị trường thiên về sự trì trệ hơn là sôi động,” Nela Richardson, kinh tế trưởng của ADP, nhận xét.

Dù vậy, bức tranh việc làm với nhóm thu nhập cao vẫn khá tích cực.

Cục Thống kê Lao động Mỹ không phân loại tỷ lệ thất nghiệp theo thu nhập, nhưng có thống kê theo ngành nghề. Lĩnh vực tài chính, chẳng hạn, ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp chỉ 2,1% trong tháng Một, gần như không đổi so với một năm trước. Nhóm dịch vụ chuyên môn và kinh doanh ở mức 4,5%, cao hơn đôi chút nhưng đã giảm 0,4 điểm phần trăm so với tháng Một năm 2025.

“Chúng ta thường ngay lập tức nghĩ rằng sẽ có hàng loạt người bị thay thế bởi AI,” Chủ tịch Fed khu vực Richmond Thomas Barkin phát biểu tại một sự kiện hôm thứ Tư. “Nhưng cũng cần nhớ rằng công nghệ này sẽ trao thêm năng lực cho con người.”

Cùng quan điểm, Chủ tịch Fed khu vực Kansas City Jeffrey Schmid cho rằng về dài hạn, AI sẽ mang lại lợi ích cho thị trường lao động và nền kinh tế.

“Tôi tin rằng chúng ta sẽ cần AI để bù đắp cho thực tế là lực lượng lao động mới gia nhập không còn dồi dào như 30 hay 40 năm trước,” Schmid nói tại một sự kiện riêng hôm thứ Tư. “AI sẽ phải đóng vai trò như một công cụ tăng cường để hoàn thành công việc.”

REVOLAND – CÔNG NGHỆ NÂNG TẦM ĐẤT VIỆT

Hotline: (096) 807-0478

Email: revolandcom@gmail.com

Website: https://www.revoland.vn/

Địa chỉ: Số 40 Đường D2A, The Manhattan Vinhomes Grand Park, Phường Long Bình, Thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh.